IZLOŽBA „KUĆA KNJIGA BEZ ADRESE – BIBLIOTEKA I ZEMLJOTRES“

земљотрес изложба.cdrIzložba „Kuća knjiga bez adrese – Biblioteka i zemljotres“ autora Orijane Vuković i Berislava Blagojevića (u saradnji sa dizajnerom Srđanom Vojvodićem) otvorena je u Narodnoj i univerzitetskoj biblioteci Republike Srpske u petak 8. novembra 2019. Izložba će biti otvorena do kraja januara 2020. godine. Kao dodatak izložbi, urađena je djelimična rekonstrukcija „biblioteke pod šatorom“, na osnovu fotografija iz 1969.

Uz izložbu je štampan i prigodan katalog, a uvodnik daje više detalja o samoj izložbi:

Ranoranioci su 27. oktobra 1969. na stranicama „Glasa“ mogli da pročitaju lijepe vijesti iz kulturnog života u Banjoj Luci: Pozorište Bosanske krajine proslavljalo je četrdeset godina postojanja, izložbu Mersada Berbera otvorio je Skender Kulenović, osnovana je Podružnica likovnih umjetnika Banjaluke, a Narodna biblioteka „Petar Kočić“ uveliko je sprovodila akciju „Mjesec dana knjige“. Međutim, u devet časova i jedanaest minuta razorni zemljotres je uzdrmao grad, a trusni talasi pokazali su svu svoju rušilačku snagu. Život je izgubilo petnaest ljudi, a krov nad glavom hiljade građana, uključujući i brojne kulturne institucije. Dom kulture u kome je bila smještena Narodna biblioteka „Petar Kočić“ teško je oštećen, a prostorije Biblioteke nedostupne. U prvim dramatičnim časovima nakon zemljotresa niko nije mogao da pretpostavi da je prekidom akcije „Mjesec dana knjige“ alhemijom mračne simbolike nastupilo doba mjeseci bez knjige. A dogodilo se upravo to.

Prilikom izbora materijala za izložbu povodom pedeset godina od banjolučkog zemljotresa oslanjali smo se isključivo na građu iz Narodne i univerzitetske biblioteke Republike Srpske. Nakon detaljnog pregleda dostupnih monografskih publikacija, novinskih i stručnih članaka, neknjižne građe i arhivskih dokumenata, tematski okvir izložbe koji obuhvata široku problematiku rada biblioteke u periodu nakon zemljotresa nametnuo se sam.

Izložba „Kuća knjiga bez adrese – Biblioteka i zemljotres“ obuhvata vremenski period od pet godina (1969-1974) i pruža uvid u djelovanje Biblioteke u vanrednim uslovima, napore uprave da se prevaziđu brojne teškoće i u požrtvovanost bibliotekara da se nastavi sa radom. Takođe, prikazani su humanost, solidarnost i kolegijalnost kulturne i stručne javnosti, te kompleksni odnosi sa lokalnim vlastima prilikom iznalaženja rješenja za nastale probleme. Nedostatak prostora i nemogućnost da se knjige adekvatno čuvaju i daju na upotrebu korisnicima najizraženiji su problemi u posmatranom periodu. Činjenica da je Biblioteka bila prinuđena da otvara i zatvara odjeljenja i ogranke, da se preseljava u privremene prostorije i montažne objekte i da godinama nakon zemljotresa nije bila u mogućnosti da se skući na jednoj adresi, presudno je uticala na opšti ton izložbe koji je iskazan i samim naslovom. Ipak, uprkos svim nedaćama, Biblioteka je u kontinuitetu obavljala veći dio svojih funkcija, prvenstveno onih koje se tiču prikupljanja, čuvanja, ali i obrade građe. Zahvaljujući naporima koje su naše kolege uložile prije pola vijeka, mi smo danas u mogućnosti da koristimo originalne materijale nastale i prikupljane u danima, nedjeljama i mjesecima nakon zemljotresa. Međutim, treba napomenuti da su posljedice zemljotresa iz 1969. godine trajne, jer od desetina hiljada uništenih knjiga i časopisa zasigurno je bilo i onih rijetkih i specifičnih primjeraka čiji je gubitak istinski nenadoknadiv.

 

Dodatak izložbi predstavlja i mogućnost onlajn čitanja ili preuzimanja časopisa „Putevi“ (vlasništvo NUB RS) iz novembra/decembra 1969. koji je u potpunosti posvećen zemljotresu – kako su ga doživjeli umjetnici, ali i kako je potres uticao na rad kulturnih institucija.

O otvaranju izložbe i samoj izložbi pisali su mondo.ba (Siniša Stanić), mojabanjaluka.info (Goran Dakić), glassrpske

Prilog o izložbi može da se pogleda ovdje, a emitovan je u emisiji „Prozornica“ Radio televizije Republike Srpske.

NA BEOGRADSKOM SAJMU PREDSTAVLJENA KNJIGA „UPOZNAJTE GAGARINA, NAJŠAŠAVIJEG PSA U SVEMIRU“

U četvrtak, 24. oktobra na 64. Međunarodnom sajmu knjiga u Beogradu predstavljena je i knjiga „Upoznajte Gagarina, najšašavijeg psa u svemiru“. O knjizi su govorili Dejan Kerleta u ime izdavača – Zavoda za udžbenike i nastavna sredstva – i autor. Predstavljanju je prisustvovao i Bratislav Kostić, ilustrator iz Beograda koji je zaslužan za ilustacije u ovoj knjizi.

PROMOVISANA KNJIGA „UPOZNAJTE GAGARINA, NAJŠAŠAVIJEG PSA U SVEMIRU“

INTERVJU ZA BUKU: DOBRE PRIČE UVIJEK SU NAM POTREBNE

Banjalučki pisac Berislav Blagojević rođen je 1979. godine u Slavonskom Brodu. Odrastao je i školovao se u Brodu, Pančevu i Banjaluci. Magistar je geografskih nauka, a trenutno živi u Banjaluci i radi u Narodnoj i univerzitetskoj biblioteci RS.

Objavio je više knjiga poezije i proze. Sutra će u Banjaluci biti održana promocija romana za djecu i mlade Upoznajte Gagarina, najšašavijeg psa u svemiru. Promocija će se održati u NUB RS sa početkom od 18 časova.

Pred promociju sa Berislavom razgovaramo o novom romanu, kućnim ljubimcima koji su mu inspiracija, književnosti, čitanju i drugim temama.

Berislave, možeš li nam prije promocije reći nešto o Gagarinu?

Gagarin je pas koji je po mnogo čemu drugačiji od drugih. Ko je imao priliku da se više druži sa životinjama mogao je da vidi da je svaka jedinka posebna, bez obzira na neke karakteristike koje su određene pasminom ili vrstom. Doživljaji opisani u knjizi inspirisani su stvarnim psom. Kao dijete, nisam imao uslova da imam psa ili mačku, ali smo u naselju uvijek vodili brigu o životinjama. Jedna od njih bila je kuja Lajka. Tada sam mnogo čitao knjige o istraživanju vasione, pa sam joj nadjenuo ime. Bila je to moja prva pseća ljubav i maštao sam o tome da ću nekad imati psa koji će se tako zvati. Četvrt vijeka kasnije, udomili smo psa, ali s obzirom da je bio mužjak, dali smo mu ime Gagarin. Ovo je priča o njemu.

Ovo je knjiga za sve generacije, koliko je teško napisati priču koja je razumljiva za sve generacije? Mnogi pisci smatraju da je pisanje za djecu najteže?

Ovo je moje prvo iskustvo u pisanju literature prvenstveno namijenjene djeci i omladini. Kao što je slučaj i sa pisanjem za odrasle, ne postoje decidna pravila kako se to radi. Jedino čega sam se pridržavao jesu sljedeće smjernice: čitaoca ne treba podcijeniti, prilagoditi jezik i stil i ne biti dosadan. I naravno, učiniti sam proces pisanja zabavnim. Iskreno, nakon ranijih „teških“ tema kojima sam se bavio u knjigama, pisanje o Gagarinovim avanturama bilo je veoma opuštajuće i zabavno. Pretpostavljam da se to osjeti i da je zbog toga čitalačko iskustvo svih generacija čitalaca, barem za sada, pozitivno.

Koliko su nam u današnje vrijeme važne one univerzalne dobre priče, da nam daju malo boje u sivilu u kojem živimo?

Dobra priča je uvijek dobrodošla. Bilo je sivila i biće sivila, to je ljudski usud. Priče o dobru (ili o Dobru!), o univerzalno pozitivnim temama kao što su prijateljstvo ili ljubav su vječno potrebne. Valjda su zato i prisutne oduvijek. Naš zadatak je da prepoznamo takve priče, da ih reprodukujemo, slušamo, prepričavamo, slijedimo, usvajamo. Na taj način i mi postajemo svojevrsni odašiljači dobrote.

Koje priče, knjige ti voliš, kojim se iznova vraćaš? Koje knjige ti daju inspiraciju?

Ima ih mnogo i veoma su raznolike po žanru i epohama. Isticao sam to mnogo puta do sada: knjigama Voje Čolanovića se često vraćam i smatram da je njegovo djelo, bez obzira na nagrade kojima je ovjenčano, i dalje nedovoljno rastumačeno i vrednovano. „Molske akorde“ i „Ćutanja iz gore“ Mirka Demića pročitao sam više puta i znam da ću ih ponovo čitati. Sabatovi eseji, izuzetno lucidne i duhovite knjige Aleksandra Genisa, pjesme Vaska Pope ili Predraga Bojića, Harmsove priče, Milankovićeva „Kroz vasionu i vekove“, neka djela iz naučnofantastične književnosti (edicija Kentaur) kao što je Zamjatinov roman „Mi“… Zaista ima mnogo knjiga koje su mi drage i koje mi uvijek pružaju i zadovoljstvo čitanja i inspiraciju za stvaranje.

Knjiga je nastala prije svega zbog tvoje ljubavi prema životinjama. Koliko su životinje uljepšale tvoje djetinjstvo i tvoj život uopšte?

Kao dijete imao sam nemušte ljubimce – ribice i kornjače. Akvarijum sam znao posmatrati satima, to su bili čudesni trenuci, naročito uveče kad prostorija ostane u mraku i gori samo svjetlo iznad vode. Međutim, potpuno novo iskustvo uslijedilo je mnogo godina kasnije kad su se u naš život ušunjali pas i mačke. Imati takve ljubimce je velika odgovornost, ali i velika radost. Kroz odnos s njima i posmatrajući njihove međusobne odnose učim o sebi i o nama. Moglo bi se reći da je sve to škola, ali ogoljena, jednostavna škola, lišena teorija, klasifikacija, filozofiranja u onom pogrdnom smislu.

Vezanost čovjeka i psa je neraskidiva, tome i svjedoči čuvena izreka da je pas čovjekov najbolji prijatelj. Šta su tvoji kućni ljumci tebe naučile?

Između ostalog, naučili su me dodatnoj strpljivosti, odgovornosti, nježnosti. Toga nikada dosta, zapravo, kad bi toga bilo više, mislim da bi svijet bio mnogo bolji.

U današnje vrijeme koje je puno knjiga, raznih medija, kiša, šunda i skandala koliko je važno vratiti se knjigama, čitanju, čini mi se da sve više zaboravljamo čitati?

Čitanje je svakodnevni dio mog života. I uprkos obavezama svaki dan barem pola sata provedem čitajući. Namjerno izbjegavam da kažem „odvajam vrijeme za čitanje“, jer to bi bilo pogrešno i misliti i reći. Vrijeme se „odvaja“ od nekih drugih aktivnosti, na primjer, buljenja u raznorazne ekrane. Mislim da nije tačno da se nema vremena, već je stvar u tome što ljudi preferiraju lakše izbore, vole da idu niz maticu. Čitanje, ono pravo dubinsko čitanje po pravilu nije jednostavno. Ali su benefiti mnogostruki i zato vrijedi čitati. Najkraće rečeno, čitanje nas čini boljim, trodimenzionalnim ličnostima.

Razmišljamo li o tome kakav svijet ostavljamo mladima? Koliko uopšte brinemo o budućim generacijama?

Ovo je vrlo složeno pitanje i teško je dati kratak i jednoznačan odgovor. Ipak, čini mi se da ne razmišljamo ili barem ne dovoljno. I na lokalnom i na globalnom planu na djelu su procesi koji hrane brojne prohtjeve sadašnjosti na uštrb budućnosti.

Položaj književnika u Banjaluci, u književnosti si dugo, smatraš li da se položaj pisaca kod nas mijenja i na koji način?

Pomaci su mali, ali čini mi se da ih ipak ima. Međutim, to je i dalje prije svega individualna stvar pisca. Još je nedovoljna organizovanost i institucionalna podrška.

Zadnji put kad smo razovarali rekao si mi da nemaš nade da ćeš u RS moći živjeti od pisanja ili nauke, to je bio razgovor u aprili 2017. godine, da li se do sada nešto promijenilo?

Neočekivana promjena dogodila se nekoliko mjeseci nakon našeg razgovora. Od tada radim u biblioteci. Srećan sam, ne samo zbog toga što sam okružen knjigama, već zato što vjerujem da sada imam više prilike da učinim dobre i korisne stvari u širem smislu.

Razgovarala za portal Buka Maja Isović Dobrijević

PROMOCIJA KNJIGE „UPOZNAJTE GAGARINA, NAJŠAŠAVIJEG PSA U SVEMIRU“ U NUB RS

Untitled-2U srijedu, 16. oktobra 2019. godine sa početkom u 18 časova

u sali za promocije Narodne i univerzitetske biblioteke Republike Srpske

biće promovisana knjiga „Upoznajte Gagarina, najšašavijeg psa u svemiru“.

O knjizi će govoriti:

Dejan Kerleta, Zavod za udžbenike i nastavna sredstva

prof. dr Sanja Macura, Filološki fakultet

Jelena Kojović Tepić, spisateljica i novinarka

Berislav Blagojević, autor

INTERVJU U NACIONALNOJ REVIJI SRBIJA SPECIJALNO IZDANJE ZA SAJAM KNJIGA U MOSKVI

Image_00001Image_00002Image_00003Image_00004Image_00005Image_00006Image_00007

Quando la letteratura abbatte confini: “Più silenzioso dell’acqua” – Prikaz italijanskog izdanja romana „Tiši od vode“

Guardammo in silenzio il pavimento fino alla fine della canzone. Quindi mi raccontò che era figlio di un serbo e di una croata, che i genitori avevano divorziato e che si erano battuti con tutte le forze per avere l’affidamento su di lui. Ridendo mi disse che per merito della sentenza del giudice si trovava lì insieme con noi, da questa parte della trincea. Perché se per caso il giudice lo avesse affidato alla madre, probabilmente ora ci staremmo guardando attraverso il mirino del fucile. [p. 70]

acqua stiloStilo editrice è una delle tre case editrici italiane vincitrici del bando di Europa Creativa finanziato dal programma di Traduzioni Letterarie della Comunità Europea con il progetto Voices from European peripheries. Literature, lost and rediscovered identity, che consiste nella traduzione di sei opere narrative di autori residenti in Stati a margine della comunità europea  o con essa confinanti.

I temi fondamentali che legano insieme le opere scelte sono le fratture che caratterizzano l’Occidente, la ricerca di un’identità forte e coesa per l’Europa, i problemi della periferia che tendono a ripercuotersi al centro e ad alimentare nazionalismi e populismi.

In questo contesto si inserisce Più silenzioso dell’acqua, romanzo di Berislav Blagojević tradotto da Danilo Capasso e rappresentativo, nell’ambito del progetto, della letteratura della Bosnia Erzegovina.

Dominante è qui lo spettro del conflitto serbo-bosniaco con le sue ineluttabili conseguenze sulla gente comune. Il protagonista, Danilo Misič, vive dalla fine della guerra in uno stato di totale distacco dalla realtà a causa di un pesante stress post traumatico. Il suo unico canale di comunicazione con il mondo esterno sono dei criptici appunti che scrive nella sua casa di cura e che contengono dei dialoghi tra lui e il poeta russo Daniil Charms, ponte tra la situazione di straniamento che il giovane uomo sperimenta (Charms è morto sotto regime totalitario) e il suo passato ricco di speranza, cultura, musica e letteratura.

Attorno a Danilo orbitano la moglie Radmila, determinata a salvare suo marito dall’indifferenza dei medici che lo considerano un caso perso sulla cui guarigione non è necessario investire energie e risorse, e il dottor Berkovič, il quale attraverso la singolare vicenda del giovane intraprende un percorso di crescita personale che lo porterà a ritrovare la sua umanità in un ambiente che lo spingerebbe invece a trattare gli esseri umani come fossero numeri.

Radmila non ha combattuto la guerra, non ne parla e non può ricordarla, ma ne sconta le conseguenze quando cerca di ottenere le migliori cure possibili per suo marito: il divario sociale tra i ceti più abbienti, che possono permettersi di vivere una vita tutto sommato normale nonostante la devastazione post bellica, e la povera gente comune è evidente soprattutto nel tentativo di espatriare. L’Europa civilizzata non ne può più di profughi traumatizzati da curare, è sorda alle richieste di aiuto della gente comune ed esser nata nei Balcani viene vissuto da lei come un handicap tangibile e irrimediabile.

Le difficoltà di  Radmila nell’ottenere la giusta attenzione per Danilo riflette in realtà, come sottolinea l’autore stesso in un’intervista, una tendenza più generale della società bosniaca post bellica, e cioè la scarsa attenzione nei confronti dello stress post traumatico degli ex soldati, che spesso faticano a farsi ascoltare e convivono con una vergogna silenziosa.

I punti di vista del dottore, di Radmila e di Danilo si alternano in una struttura frammentaria, a volte al punto da essere difficile da seguire, in cui tutti i personaggi risultano accomunati dalla difficoltosa ricerca di una via d’uscita non solo dal dramma del dopoguerra, ma anche dai muri invisibili di una società che è ancora chiusa, muta e sorda alle esigenze della gente comune e trincerata in un sistema corrotto e complesso.

Il romanzo di Blagojević  non si limita quindi a raccontare una storia, ma dà voce ad un’intera comunità, la cui storia tristemente recente è ancora troppo poco raccontata e diffusa, e in questo incarna appieno il progetto promosso da Stilo editrice: raccontare le fratture dell’Europa per costruirle un’identità precisa, accogliente e poliedrica.

Loreta Minutilli

* Tekst dostupan na OVOJ stranici.